Jak uniknąć faux pas przy stole?

Uczestniczysz w rodzinnych spotkaniach przy biesiadnym stole? Często spotykasz się z kontrahentami w restauracjach? Bywasz na eleganckich przyjęciach? Jeśli choć na jedno z tych pytań odpowiedziałaś twierdząco to zapewne wiesz, z jakim stresem może wiązać się proszony obiad czy biznesowa kolacja i ile błędów można popełnić sięgając po sztućce czy rozkładając serwetę. Jak ich uniknąć?

Pomimo współczesnego odejścia od wypracowanych konwenansów, to przywiązywanie uwagi do perfekcji form oraz powściąganie indywidualnych emocji i nawyków, a także sztuka zachowania się w każdej sytuacji, pozostały cechą wyróżniającą ludzi „dobrze wychowanych”. Za elegancją w wysławianiu się, zasadami higieny osobistej i obowiązującymi w danym czasie i środowisku normami stroju, podążają również dobre maniery przy stole. Co więcej, w żadnej innej sytuacji nie odsłaniamy tak bardzo braku znajomości etykiety, jak właśnie podczas posiłków.

Zachowanie przy stole

Dobre maniery przy stole stanowią tak naprawdę ciąg zachowań, które możemy zaobserwować od chwili zajęcia miejsca, przez cały posiłek. Należy pamiętać, że to gospodarze (przede wszystkim pani domu) dają znak podejścia do stołu. Panowie powinni poczekać aż usiądą panie, zaś prawdziwym dowodem kurtuazji jest pomoc sąsiadce w zajęciu miejsca, dzięki odsunięciu krzesła. W czasie oficjalnych przyjęć z dużą liczbą gości, istnieje zwyczaj uprzedniego przygotowania planu stołu. Plan ten jest umieszczany przy wejściu do jadalni, zaś przy każdym nakryciu stołu winien znajdować się bilecik z nazwiskiem gościa.

Postawa przy stole powinna łączyć naturalność z elegancją – pamiętać należy zatem o następujących zasadach:

  • siedzimy wyprostowani, opierając się delikatnie plecami o oparcie krzesła;
  • po zajęciu miejsca, serwetkę częściowo rozkładamy i złożoną na pół kładziemy na kolanach (jeśli ma niewielkie wymiary, rozkładamy ją całą). Wiązanie jej pod brodą jest nieeleganckie. Po zakończonym posiłku, zostawiamy serwetkę zwiniętą obok talerza;
  • nie opieramy łokci o blat stołu, choć uchybienia nie stanowi delikatne oparcie nadgarstków i przedramienia;
  • nie sięgamy nad stołem po koszyk z pieczywem czy pojemnik z przyprawami, bowiem możemy w ten sposób przeszkodzić sąsiadom przy stole. Należy grzecznie poprosić jednego z gości o podanie potrzebnej rzeczy;
  • podczas krojenia potraw czy nabierania ich sztućcami, łokcie trzymamy przy sobie.

Sposób spożywania posiłków

Sposób gryzienia oraz przełykania, a także właściwe użycie sztućców, również stanowi dowód dobrego wychowania. Warto zatem pamiętać o tym, że gryźć i przeżuwać należy z zamkniętymi ustami, nie rozmawiając przy tym, ani nie popijając. Nic nie świadczy gorzej o naszych manierach, niż mlaskanie, siorbanie, głośne przełykanie czy używanie wykałaczek przy stole.

Jedzenie ze wspólnego półmiska nakładamy szybko i sprawnie pamiętając, że służą do tego specjalne sztućce na nim położone. Łyżkę do nakładania trzymamy w prawej ręce, zaś widelec w lewej i używamy ich podobnie jak szczypiec, wybierając porcję leżącą najbliżej nas. Korzystanie ze sztućców nie tylko w tej sytuacji sprawia problemy, zatem warto pamiętać o następujących regułach:

  • podczas przyjęć korzystamy w pierwszej kolejności ze sztućców położonych jak najdalej od talerza i kolejno z następnych;
  • nóż bierzemy w prawą rękę i chwytamy za trzonek mniej więcej w trzech czwartych od jego końca – nie wolno dotykać ostrza;
  • noża do mięsa czy do ryb nie wolno wkładać do ust, służy wyłącznie do krojenia i nakładania kawałków jedzenia na widelec. Dlatego też nie należy używać go do przekąsek, potraw miękkich, wymagających jedynie użycia widelca, tj. chleb, sałatki, jajka, dania z makaronu czy przekąski warzywne;
  • widelec jest jedynym sztućcem, którego możemy używać zarówno prawą, jak i lewą ręką, w zależności od tego, czy korzystamy z noża czy też nie;
  • w czasie przerwy w jedzeniu nóż i widelec zostawiamy na talerzu, kładąc pod szerokim kątem albo opierając o jego brzeg. Łyżkę zostawiamy w talerzu „brzuszkiem” do góry. Po skończeniu jedzenia odkładamy sztućce złożone razem, równolegle, pośrodku bądź nieco z boku talerza, nie krzyżując ich.

Warto ponadto zaznaczyć, że tak popularne w naszym kraju życzenie „smacznego” przed rozpoczęciem posiłku jest … błędem. Savoir-vivre zezwala na używanie tego zwrotu wyłącznie przez osobę, która przygotowała i/lub serwuje posiłek.

Respektowanie zasad dobrych obyczajów zapewnia sprawny przebieg kontaktów międzyludzkich, a znajomość zasad savoirvivre‚u  pozwala na trafne dostosowanie własnych działań do różnych okoliczności występujących w życiu publicznym i prywatnym. Dobór odpowiednich zachowań do danej sytuacji, poprawny i staranny sposób wykonania poszczególnych czynności oraz właściwa ich kolejność znamionuje człowieka „dobrze wychowanego”, a tym samym przekłada się na pozytywny odbiór społeczny. Pamiętajmy jednak, że etykieta to przede wszystkim zdrowy rozsądek i empatia, a w jej zachowaniu trzeba być elastycznym.